Mai 20, 2026
Mae dyn a ostyngodd ei lefel glwcos yn y gwaed oherwydd diabetes o 120 i 38 yn dilyn diagnosis 'sioc' wedi canmol cyrsiau hunanreoli i gleifion a'u gofalwyr fel 'rhaff achub'.
Cofrestrodd Alan Lawrie, o Fae Penrhyn, Conwy, ar gyfer cwrs Hunan-reoli Diabetes Rhaglenni Addysg i Gleifion (EPP) Cymru ar ôl cael gwybod bod ganddo'r cyflwr yn 2023. Gan ddisgrifio ei ddiagnosis fel 'galwad deffro', dywedodd Alan fod y rhaglen mor werthfawr nes ei fod bellach yn gwirfoddoli fel tiwtor rhaglen i helpu pobl eraill.
Diolch i bartneriaeth gyffrous newydd rhwng Comisiwn Bevan a Pherfformiad a Gwella GIG Cymru, y gobaith yw y bydd mwy o bobl sy'n byw gyda chyflyrau hirdymor a'u gofalwyr yn gallu cael y wybodaeth a'r sgiliau i reoli eu hiechyd yn well. Bydd hyn yn eu helpu i fyw bywydau iachach wrth leihau'r pwysau ar y GIG.
Dywedodd Alan: “Roedd y cwrs yn dipyn o sioc mewn gwirionedd ac fe helpodd fi i fyfyrio ar arferion fel prynu caniau o cola neu yfed llawer o sudd oren a charbohydradau. Gall rhai o gymhlethdodau diabetes gynnwys colli aelod, cael strôc neu gael iechyd meddwl gwael iawn neu iselder. Dw i'n meddwl nad oeddwn i'n deall y goblygiadau nes i mi gael diagnosis, ac roedd yn alwad deffro i'm teulu hefyd.”
Ers cwblhau'r cwrs, mae Alan wedi dod yn diwtor gwirfoddol achrededig i gefnogi eraill. Ychwanegodd: “Fel tiwtor, mae'n wych gweld sut mae'r cyfranogwyr yn newid yn ystod y cwrs chwe wythnos. Maen nhw'n chwilio am linell achub, ac erbyn wythnos tri maen nhw'n gwneud ffrindiau ac yn dod yn fyw. Mae'r cyrsiau'n ymwneud ag ailystyried y sefyllfa, datrys problemau ac atgyfnerthu'r holl bethau y dylem fod yn eu gwneud i helpu ein hunain - fel ymarfer corff, cael cynllun diet ac ymdrin ag emosiynau gwahanol.”
Mae bron i hanner (48%) o bobl yng Nghymru yn byw gydag un neu fwy o gyflyrau hirdymor, a all arwain at bryder, diffyg hyder, unigedd ac apwyntiadau iechyd mynych. Mae ystod o gyrsiau EPP Cymru wedi'u cynllunio i wella hunanofal, lleihau unigrwydd ac arwain at ganlyniadau iechyd gwell i bobl.
Mae EPP Cymru yn rhan o Berfformiad a Gwella GIG Cymru, sydd wedi ymuno â Chomisiwn Bevan, sef prif felin drafod iechyd a gofal annibynnol Cymru, mewn partneriaeth dwy flynedd i helpu i wella mynediad at hunanreolaeth.
Bydd y bartneriaeth yn edrych ar sut y gall Comisiwn Bevan helpu i ddatblygu EPP Cymru yn y dyfodol. Bydd yn archwilio ffyrdd o ehangu ei gyrhaeddiad, gweithio'n agosach gyda gwasanaethau eraill, a gwneud gwahaniaeth mwy ar draws iechyd a gofal cymdeithasol yng Nghymru.
Dywedodd Arweinydd Hunanreolaeth EPP Cymru, Christine Roach: “Rwy’n edrych ymlaen yn fawr at weithio gyda Chomisiwn Bevan i nodi cyfleoedd newydd i archwilio, datblygu a thrawsnewid rhaglen EPP Cymru, gan sicrhau ei bod yn gynaliadwy ac yn addas ar gyfer y dyfodol.
“Ein nod yw ehangu a diogelu cynnig EPP Cymru ar gyfer y dyfodol i GIG Cymru a diwydiant drwy wneud y mwyaf o’r sgiliau, yr asedau, y rhwydwaith a defnyddio’r safbwynt annibynnol a’r hygrededd y mae Comisiwn Bevan yn eu cynnig. Bydd eu harbenigedd a’u persbectif yn amhrisiadwy i’n hymdrechion ac rwy’n hyderus y gallwn, gyda’n gilydd, gyflawni canlyniadau rhyfeddol er budd pawb.”
Mae EPP Cymru wedi'i seilio ar yr angen brys am gefnogaeth gynaliadwy, sy'n seiliedig ar y gymuned, sy'n darparu'r wybodaeth a'r sgiliau i bobl newid eu hymddygiad. Mae cyrsiau'n cynnwys hunanreolaeth ar gyfer cyflyrau cronig, poen parhaus, canser, iechyd esgyrn a HIV, yn ogystal â chefnogaeth i ofalwyr.
Mae Christine a'r Rheolwr Hyfforddi Jules Godden hefyd yn rhan o Raglen Enghreifftiol Bevan Cohort 9 a chyflwynodd eu prosiect, 'Adeiladu Cymunedau Gwydn ac Adnoddol', mewn arddangosfa arbennig yn y Senedd yn gynharach eleni. Nod eu prosiect yw sefydlu Gwasanaeth Cymorth Cyfoedion Cenedlaethol, gyda chynllun peilot yn cael ei ddisgrifio fel 'rhaff achub' gan un claf a 97% o gyfranogwyr yn canfod bod cymorth cyfoedion yn 'hynod effeithiol'.
Darperir hyfforddiant ac adnoddau helaeth i diwtoriaid EPP gwirfoddol i gyflwyno cyrsiau ar-lein ac yn y gymuned, a chânt eu cefnogi'n llawn gan gyd-diwtor ym mhob sesiwn. Dysgwch fwy am EPP Cymru yma.
Gallwch hefyd darllenwch fwy am brosiect EPP Cymru Bevan Exemplar Chris a Jules yma.
